Aspekty prawne

Wysłąno 15. gru, 2009 przez Jakub Śpiewak w Artykuły o pedofilii, Newsy o problemie

Omawiamy aktualny stan prawny polskich przepisów dotyczących pornografii dziecięcej i pedofilii.

Pedofilia
Art. 200. § 1. Kto obcuje płciowo z małoletnim poniżej lat 15 lub dopuszcza się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej lub doprowadza ją do poddania się takim czynnościom albo do ich wykonania, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w celu zaspokojenia seksualnego prezentuje małoletniemu poniżej lat 15 wykonanie czynności seksualnej.

Ochrona dzieci przed nadużyciem seksualnym jest niezmiernie ważna. Przepis ma chronić dzieci od nadużyć seksualnych skierowanych przeciwko nim. Przestępstwo z art. 200 k.k. jest przestępstwem powszechnym, jego sprawcą może być każdy człowiek Ofiara przestępstwa z art. 200 jest małoletni, który nie ukończył lat 15, a sprawcą osoba, która ukończyła lat 15, ponieważ osoba która nie ukończyła 15 lat, występuje zawsze w roli ofiary, nawet jeśli prowokuje czy też aktywnie dąży do zbliżenia. Nie może więc ofiara być jednocześnie sprawcą przestępstwa z art. 200. Posługując się przykładem nie jest przestępstwem stosunek seksualny dwojga trzynastolatków. Jest przestępstwem stosunek seksualny siedemnastolatki i czternastolatka.

Przez obcowanie płciowe należy rozumieć stosunki hetero i homoseksualne a także stosunki oralne i analne. Przez „inne czynności seksualne” rozumiemy każde zachowanie które nie będąc obcowaniem płciowym jest zachowaniem seksualnym tj. dotykanie narządów płciowych i innych erogennych części ciała, obnażanie ciała, onanizowanie się itp.

Doprowadzenie dziecka do innej czynności seksualnej może przybrać formę doprowadzenia go do poddania się takiej czynności, ale także do wykonania jej. Różnica między poddaniem się czynności seksualnej a wykonaniem jej jest taka, że przy pierwszym kontakt z ciałem dziecka występuje zawsze, przy drugim kontakt taki nie będzie konieczny (wykonanie czynności seksualnej to np. doprowadzenie dziecka do onanizowania się i także np. onanizowania się na czacie za pośrednictwem kamery internetowej).

Przestępstwo z art. 200 może być popełnione tylko umyślnie. W zamiarze bezpośrednim (sprawca chce popełnić czyn zabroniony). Sprawca wie, że osoba którą chce doprowadzić do poddania się czynnościom z art. 200 nie ukończyła 15 lat i wie również, że jest to zabronione.

W zamiarze ewentualnym (sprawca możliwość popełnienia czynu zabronionego przewiduje i na to się godzi). Kiedy sprawca przypuszcza, że jego partner seksualny nie ukończył 15 lat i mimo tej niepewności doprowadza do aktu seksualnego. Sprawca przypuszcza, że osoba, którą chce doprowadzić do poddania się czynnościom z art. 200, to osoba pomiędzy 13 a 16 rokiem życia, jeśli jednak okazałoby się, że jest to osoba poniżej 15 roku życia godzi się na to że popełni przestępstwo.

Można wywnioskować, że przestępstwo z art. 200 k.k. może być popełnione także w Internecie. Internet uniemożliwia nam zidentyfikowanie z kim i w jakim wieku jest osoba z którą porozumiewamy się (czaty, komunikatory i fora internetowe). Korzystanie przez sprawców pedofilii z Internetu w celu znalezienia i sprowokowania ofiary do spotkania oraz kontaktów seksualnych może być traktowane jako przygotowanie bądź w niektórych przypadkach jako usiłowanie popełnienia przestępstwa z art. 200 k.k. Sama rozmowa na czacie (forach, komunikatorach) a w niej używanie sformułowań zawierających treści pornograficzne (posiłkując się definicją użytą poniżej: treść pornograficzna to taka, która wedle zamiaru sprawcy służy wyłącznie bądź przede wszystkim wywołaniu podniecenia u odbiorcy przekazu) może być potraktowana jako prezentacja małoletniemu treści pornograficznych o czym poniżej.

Pornografia dziecięca

Art. 202. § 1. Kto publicznie prezentuje treści pornograficzne w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 2. Kto małoletniemu poniżej lat 15 prezentuje treści pornograficzne lub udostępnia mu przedmioty mające taki charakter albo rozpowszechnia treści pornograficzne w sposób umożliwiający takiemu małoletniemu zapoznanie się z nimi, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 3. Kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, przechowuje lub posiada albo rozpowszechnia lub publicznie prezentuje treści pornograficzne z udziałem małoletniego albo treści pornograficzne związane z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 4. Kto utrwala treści pornograficzne z udziałem małoletniego poniżej lat 15,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4a. Kto sprowadza, przechowuje lub posiada treści pornograficzne z udziałem małoletniego poniżej lat 15,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 5. Sąd może orzec przepadek narzędzi lub innych przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstw określonych w § 1-4, chociażby nie stanowiły własności sprawcy.

Przestępstwa z art. 202 k.k. są przestępstwami powszechnymi tak więc ich sprawcą może być każdy człowiek.

Pojęcie treści pornograficznych jest niezwykle trudne do zdefiniowania. Można spróbować je określić jako takie, które zawierają przekaz dotyczący seksualnej sfery życia człowieka od strony czysto technicznej z uwypukleniem seksualnej funkcji narządów płciowych tworzone z intencją wywołania podniecenia seksualnego u odbiorcy (zasadnicze elementy opisu prezentacji pornograficznej przedstawionego przez prof. Mariana Filara)
Inna z definicji, z kategorii subiektywistyczno-moralistycznych głosi, że treść pornograficzna to taka, która wedle zamiaru sprawcy służy wyłącznie bądź przede wszystkim wywołaniu podniecenia u odbiorcy przekazu. Wedle definicji obiektywistyczno-pragmatycznej, decydujące jest nie nastawienie sprawcy, ale obiektywna treść prezentacji i jej intersubiektywny społeczny odbiór (obszerny przegląd różnych definicji pornografii: M. Filar , Pornografia. Studium z dziedziny polityki kryminalnej, Toruń 1977 – proponują autorzy „Kodeksu Karnego – części szczególnej – Komentarz do art.117-277″ pod redakcją Andrzeja Zolla, Zakamycze 1999)

Kryterium pomocniczym oceny, czy treść jest pornograficzna, powinno być także kryterium etyczne. Za pornograficzne można uznać takie „utwory” o tematyce erotycznej, które nie spełniają minimalnego standardu estetycznego, będąc w swej formie prymitywne, wulgarne i eksponujące wyłącznie fizjologiczną stronę pożycia intymnego.(1.)

Prezentowanie i udostępnianie treści pornograficznych w &2 może się odbywać publicznie jak i niepublicznie. Nie jest ważne, czy nastąpiło ono za zgodą czy bez zgody dziecka. Prezentowanie treści pornograficznych to dopuszczenie do zaznajomienia się dziecka z takimi treściami co może odbyć się przez np. odtwarzanie kaset video, magnetofonowych, pokazywanie zdjęć czy też czytanie dziecku tekstów o charakterze pornograficznym).

Udostępnianie dziecku treści pornograficznych to umożliwienie mu skorzystania z przedmiotów materialnych, które są same w sobie pornograficzne (np. sztuczny penis) lub takich które treści pornograficzne zawierają (gazety, kasety, strony internetowe itd.). Udostępnić takie przedmioty można w różny sposób np. przez ich sprzedaż czy też oddanie ich dziecku do dyspozycji. Każda „publiczna prezentacja” jest „rozpowszechnieniem”, tzn. czynieniem określonej treści ogólnie dostępną.

Przestępstwo prezentowania i udostępniania treści małoletniemu jest przestępstwem umyślnym. W przypadku prezentowania możliwe jest jego popełnienie w zamiarze bezpośrednim, a w przypadku udostępniania również w zamiarze ewentualnym.
Produkcja, utrwalanie pornografii dziecięcej może być dokonywana w celu rozpowszechniania (&3), bądź na użytek własny (&4). Polega ona na utrwalaniu przez sprawcę treści pornograficznych z udziałem dziecka przez np. nagrywanie na kasecie video albo fotografując. Przestępstwem jest np. utrwalanie dobrowolnego stosunku seksualnego dwojga osób, które nie ukończyły 15 lat, utrwalanie stosunku czy innej czynności seksualnej osoby dorosłej z małoletnim poniżej 15 roku życia, a także utrwalanie każdej innej czynności która ma charakter seksualny i bierze w niej udział małoletni.

Utrwalanie, sprowadzanie, posiadanie i przechowywanie treści pornograficznych z udziałem małoletniego. „Sprowadza” jest w art. 202 & 3 synonimem „importuje”, tj. chodzi o sprowadzanie z zagranicy. Nie jest jasne czy do sprowadzania odnosi się także cel rozpowszechniania. Przed słowem „sprowadza” zabrakło bowiem w art. 202&3 k.k. określenia w „w takim celu”. Biorąc pod uwagę, że nawet posiadanie do użytku własnego, domowego pornografii dziecięcej jest karalne to każde sprowadzanie czyli importowanie pornografii dziecięcej jest karalne. Posiadanie to bycie we władaniu materiałów które niosą ze sobą treści pornograficzne. Posiadanie np. czasopism, kaset. W grę wchodzi tutaj też posiadanie i przechowywanie treści pornograficznych na polskim serwerze, bycie właścicielem strony internetowej bądź serwera który zawiera takie treści. Za pomocą stron internetowych można takie treści rozpowszechniać, tak więc każdy kto chociażby jest administratorem takiej strony, czy też np. wgrywa zdjęcia czy filmy na serwer, a nie jest właścicielem serwera podlega karze.

Produkowanie treści pornograficznych to branie udziału w całym szeregu działań technicznych i organizacyjnych, jakie są niezbędne dla wytworzenia w celu rozpowszechniania kwalifikowanej treści pornograficznej (np. producent, scenarzysta, reżyser i aktorzy występujący w filmie, autor książki i jego wydawca oraz agent literacki, autor zdjęć i wydawca czasopisma, osoby odpowiedzialne za druk itp.)(1.)

Na tle art. 202&3 k.k. powstaje także aktualne zagadnienie ścigania tzw. „twardej” pornografii (prezentacje, które w odbiorze społecznym niewątpliwie oceniane są jako szczególnie obsceniczne np. koprofagia, nekrofilia, pedofilia), dystrybuowanej za pomocą globalnej sieci komputerowej Internet bądź też innych tego typu mediów elektronicznych. Trudne jest z reguły uzasadnienie odpowiedzialności z art. 202 &2 k.k., tzn. na tej zasadzie, że wprowadzający pornograficzne programy do sieci elektronicznej, przynajmniej ma świadomość, że odbiorcą takich treści może być małoletni poniżej 15 lat i na taka ewentualność się godzi. W art. 202&2 k.k. chodzi bowiem jednak o prezentację i udostępnienia, w odniesieniu do których odbiorcą jest zindywidualizowany małoletni bądź określony ich krąg, a nie o charakterystyczną dla mediów elektronicznych sytuację, gdy przekaz elektroniczny wprowadzany jest do „wirtualnego świata”, której niezliczeni użytkownicy są dla nadawcy przekazu anonimowi. Wyjątkiem jest tutaj jedynie przekaz typu e-mail (poczta elektroniczna) – przypadek, gdy sprawca kieruje przekaz pornograficzny (np. tekst) bezpośrednio na „skrzynkę” osoby korzystającej z usług sieci, o której sprawca wie, bądź przypuszcza, że nie ukończyła 15 lat. Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie ściganiu osób wprowadzających do sieci elektronicznej, a także produkujących lub sprowadzających z zagranicy w celu takiego wprowadzenia, programy zawierające kwalifikowane materiały pornograficzne, o których mowa w art. 202 & 3 k.k. Z uwagi na otwarty charakter sieci elektronicznej typu Internet wprowadzenie takich treści do sieci jest jednoznaczne z ich rozpowszechnianiem. (tezy 32 i 33, str. 578-579 „Komentarz do Kodeksu Karnego, część szczególna” pod redakcją A.Zolla, Zakamycze 1999)

Każdy kto natknie się na treści pornograficzne z udziałem małoletniego na stronach internetowych, w gazetach, czy na sprzedawcę który sprzedaje małoletnim czasopisma pornograficzne, czy na sąsiada który posiada w domu np. gazety z dziecięcą pornografią jest w myśl art. 304 & 1 Kodeksu Postępowania Karnego obowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym Policję lub prokuratora.

Justyna Śliwoń

bibliografia:{/]
1. „Kodeks karny, Część szczególna” – komentarz do art.117-277 Kodeksu karnego, red. Andrzej Zoll, Zakamycze 1999.
2. Violetta Konarska-Wrzosek, „Ochrona dziecka w polskim prawie karnym”

dodany: 2007-05-06 15:26:00